Karabük’te Artikülasyon (Sesletim) Bozukluğu Terapisi
Artikülasyon (sesletim) bozukluğu, bazı seslerin yanlış, eksik ya da başka bir sesle değiştirilerek söylenmesidir. “Araba” yerine “ayaba” demek, peltek konuşmak ya da r sesini çıkaramamak sık görülen örneklerdir. Karabük Merkez’deki kliniğimizde konuşma sesi bozuklukları için değerlendirme ve bireysel terapi yapıyoruz.
Hangi belirtiler görülür?
- Bir sesi başka bir sesle değiştirme (r yerine y, k yerine t)
- Sesleri atlama (“balık” yerine “alık”)
- Sesi bozuk çıkarma; peltek ya da ıslıklı s sesi
- Konuşmanın aile dışındaki kişiler tarafından zor anlaşılması
Hangi yaşta endişelenmeli?
Sesler belli bir sırayla yerleşir; r ve ş gibi bazı sesler okul öncesi dönemin sonlarına doğru oturur. Bu nedenle her ses hatası bozukluk anlamına gelmez. Yine de şu durumlarda değerlendirme önerilir:
- 4 yaşından sonra konuşması aile dışındaki kişiler tarafından çoğunlukla anlaşılmıyorsa
- Okula başlama yaşına geldiği hâlde birden fazla seste hata sürüyorsa
- Çocuk konuşmasından utanıyor ya da arkadaşları tarafından yadırganıyorsa
- Okuma yazmayı öğrenirken sesleri karıştırıyorsa
Artikülasyon mu, fonolojik bozukluk mu?
Bazı çocuklarda sorun belirli bir sesin ağız hareketleriyle üretilmesindedir; buna artikülasyon bozukluğu denir. Bazılarında ise seslerin kullanımında bir örüntü vardır; örneğin arkada çıkan sesleri hep önde çıkarmak gibi. Buna fonolojik bozukluk denir. Konuşma sesi bozukluğu ikisini birlikte kapsayan genel addır ve hangisinin ön planda olduğu terapide izlenecek yolu belirler.
Terapi nasıl ilerler?
Değerlendirmede hangi seslerin, kelimenin hangi konumunda ve hangi örüntüyle hatalı olduğu belirlenir. Terapide önce sesin doğru üretimi çalışılır; ardından hece, kelime, cümle ve günlük konuşmaya taşınır.
Çalışmalar çocuğun yaşına uygun oyunlarla yürütülür. Aileye evde kısa ve düzenli yapılacak alıştırmalar verilir; düzenli tekrar, yeni sesin günlük konuşmaya yerleşmesinde belirleyicidir.
Sık sorulan sorular
R sesini çıkaramıyor, ne zaman başlamalıyız?
R sesi Türkçede geç yerleşen seslerdendir. Okul çağına yaklaşan ya da okula başlamış bir çocukta r hatası sürüyorsa değerlendirme yapılması önerilir.
Dil bağı kesilirse konuşma düzelir mi?
Ses hatalarının çoğu dil bağıyla ilgili değildir. Dil bağı konusunda karar çocuk doktoru ya da kulak burun boğaz uzmanına aittir; değerlendirmede ağız içi yapıları da gözlemler, gerekirse yönlendirme yaparız.
Yetişkinlerde artikülasyon terapisi yapılır mı?
Evet. Yetişkinlikte süregelen ses hataları da değerlendirilip terapiyle çalışılabilir.